Hội nghị An ninh Munich được xem như một kiểu đồng dạng với Diễn đàn Kinh tế Davos. Mặc dù không thông qua những quyết định cuối cùng, song ở đó các thành viên có quyền phát biểu cởi mở hết cỡ. Chính tại đây, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có bài phát biểu được coi là quá thẳng thắn và trở thành chủ đề bàn tán của báo giới suốt mấy ngày nay.
Nguyên thủ Nga phát biểu sau Thủ tướng Đức Angela Merkel. Đến phút chót trước khi đăng đàn, ông Putin đã chỉnh lại bài nói của mình. Những lời trao đổi riêng lặng ngắt, cả Hội trường im phăng phắc khi ông Putin bắt đầu bài phát biểu bằng mệnh đề sau:
"Hình thức của hội nghị này cho tôi một cơ hội tránh tất cả những thủ thuật thừa và khỏi phải nói vòng vo những lời xuôi tai nhưng chỉ là xã giao rỗng tuếch”.
Rồi sau đó, là những ý kiến mà thế giới chưa từng nghe Putin nói bao giờ. Bài phát biểu của Tổng thống Nga đã có hiệu ứng như một quả bom công phá giữa Hội nghị Munich.
“Gối đầu giường hay giấu dưới chăn”
Ông Putin công kích Mỹ “yêu vũ khí quá mức”. Sau khi nhắc lại Hiệp ước mà Nga cùng ký với Mỹ - đến năm 2012 sẽ cắt giảm tiềm năng vũ khí hạt nhân xuống đến 1.700-2.200 đầu đạn hạt nhân, Tổng thống Putin hứa rằng, Nga sẽ nghiêm chỉnh hoàn thành trách nhiệm của mình theo đúng những điều đã cam kết. Thế còn người Mỹ thì sao? Ông nói:
“Chúng tôi hy vọng rằng, cả các đối tác của chúng tôi cũng sẽ song song hành động tương ứng, và sẽ không cất riêng “phòng khi trái nắng trở trời” dư thêm mấy trăm đầu đạn hạt nhân. Và nếu hôm nay tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ có thể công khai xác nhận ở đây, rằng Hoa Kỳ sẽ không cất trong kho, không “gối đầu giường hay giấu dưới chăn” một số đầu đạn hạt nhân thừa so với thỏa thuận, thì tôi sẽ đề nghị toàn thể cử tọa đứng dậy hoan nghênh!”.
Sau những lời này, ông Putin có khoảng ngưng rất điệu nghệ, dường như dành thì giờ cho Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates đang ngồi đối diện kịp đứng lên đưa ra lời tuyên bố mong đợi. Hiển nhiên là Bộ trưởng Mỹ không nhúc nhích. Ông Gates lặng thinh ngó lơ về hướng khác.
Trông người phải ngẫm đến ta
Ông Putin đả phá việc mở rộng NATO, khiến các căn cứ quân sự tiên phong của Mỹ bây giờ hóa ra nằm sát gần biên giới của Nga. Phản bác ý kiến về những hợp đồng cung cấp vũ khí Nga cho Iran trong những năm 1990, ông Putin nhận xét vặn lại: thế nhưng cho đến nay vẫn có chuyện đưa từ Mỹ đến Iran các phụ tùng dành cho máy bay phản lực “F-14”. Putin nói rõ :
“Bất chấp có cuộc điều tra, thu những phụ tùng này tại vùng biên giới và đưa ngược về, nhưng, như tư liệu mà tôi có và các vị có thể kiểm tra, thì chỉ sau một thời gian, trên biên giới lại bắt giữ chính những khối hàng phụ tùng máy bay đó. Thậm chí người ta vẫn để nguyên cả dấu “Tang vật”. Thế đấy, chính mình không thực hiện được, mà còn cáo buộc chúng tôi…”.
Trong khi gay gắt phê phán đường lối của Mỹ, ông Putin hai lần xác nhận rằng Tổng thống Bush “là ông bạn của tôi và là một con người rất đàng hoàng”.
Quà đáp lễ
Trong chuyến bay từ Munich về nhà, các nhà báo tháp tùng đoàn Kremli đã phải trải qua cuộc kiểm tra cực kỳ tỉ mẩn ở cửa khẩu Đức: mọi đồ đạc phải bày ra, từng thứ đều khám xét săm soi, các phóng viên phải đứng hồi lâu trên cái bục từ, trong khi những con bec-giê Đức sục sạo các va-li. Xắc tay cũng phải bày ra hết và chủ nhân phải giải trình từ chai nước cạo râu cho đến thỏi son môi, trong suốt một tiếng rưỡi đồng hồ. Cánh nhà báo Nga bảo nhau: “Phải chăng đấy là “món quà” đáp lễ sự cởi mở của nguyên thủ?".
Tổng thống Putin nói những gì
- Về thế giới đơn cực: “Đó là thế giới của một chủ nhân ông duy nhất, của một lãnh chúa độc tôn. Và trong kết cục cuối cùng, đây là sự phá hoại không chỉ đối với tất cả những ai nằm trong vòng cương tỏa ấy, mà còn phá hoại cả với chính quốc chủ, vì sẽ tan vỡ từ bên trong mà ra. Tất nhiên, thế giới đơn cực là thứ chẳng có gì chung với nền dân chủ…Người ta thường xuyên dạy nước Nga chúng tôi về dân chủ. Nhưng bản thân những người thích dạy bảo chúng tôi thì lại không muốn học hỏi chút nào”
- Về NATO: “Quân đội Nga rời khỏi Gruzia…Tại Moldavi vẫn còn lại đội quân 1.500 binh sĩ thi hành nghĩa vụ gìn giữ hòa bình… Nhưng cái gì đang diễn ra trong cùng thời gian này? Ở Bulgari và Rumani xuất hiện cái gọi là những căn cứ tiên tiến loại nhẹ của Mỹ, cơ số 5.000 quân. Thành ra, NATO đang đẩy các lực lượng tiền tiến của mình đến sát biên giới quốc gia của Nga, trong khi chúng tôi thi hành nghiêm chỉnh các điều khoản của Hiệp ước và không thể không phản ứng trước những động thái này… Nga hoàn toàn có quyền hỏi thẳng: việc mở rộng như vậy là nhằm chống ai đây? Và rồi sẽ thế nào với những lời cam đoan mà các đối tác phương Tây đã đưa ra khi giải thể Hiệp ước Vacsava? Những tuyên bố ngày ấy bây giờ ở đâu nhỉ? Rõ ràng là thậm chí chẳng ai buồn nhớ đến nữa".
- Về các tổ chức phi chính phủ: “Khi những tổ chức phi chính phủ này được các chính phủ nước ngoài tài trợ, thì về thực chất, chúng tôi xem đó như là công cụ của quốc gia nước ngoài trong việc tiến hành chính sách của họ trong quan hệ với đất nước chúng tôi…Ở đây có cái gì là dân chủ nào? Quí vị có thể nói cho tôi biết được không? Không, không nói được. Và sẽ không bao giờ nói được đâu, vì rằng đó không phải là nền dân chủ, đó chẳng qua là tác động của một quốc gia vào một quốc gia khác”.
- Về tình bạn: “Chúng tôi đưa đến đó (Iran) các hệ thống phòng thủ chống tên lửa tầm trung, cự ly hoạt động khoảng từ 30 đến 50km. Đó là sự thật. Chúng tôi đã làm điều đó, để Iran khỏi cảm thấy mình bị dồn vào chân tường, để Iran không cảm thấy rằng họ đang ở giữa vòng vây thù địch nào đó, và hiểu rằng, Iran vẫn còn những kênh giành cho giao lưu, vẫn còn những bạn bè có thể tin cậy…”.
- Về vũ khí : “Đúng, Hoa Kỳ làm ra vẻ là họ không chế tạo vũ khí tấn công. Ít nhất thì công luận cũng chưa được rõ về điều đó. Mặc dù chắc chắn là họ đang chế tạo. Nhưng bây giờ chúng tôi thậm chí cũng sẽ chẳng hỏi về chuyện đó làm gì. Nga biết những việc mà Mỹ đang làm, nhưng sẽ tỏ ra không hay biết gì”.
